Wydawca treści Wydawca treści

Nabór na stanowisko referenta ds. Administracyjnych

NADLEŚNICTWO STĄPORKÓW OGŁASZA NABÓR WEWNĘTRZNY NA WOLNE STANOWISKO PRACY: REFERENT DS. ADMINISTRACYJNYCH W DZIALE ADMINISTRACYJNYM

W załączeniu Nadleśnictwo przesyła szczegółowe informacje o naborze wewnętrznym na stanowisko referenta ds. administracyjnych z terminem składania ofert do dnia 20.08.2021 r. do godziny 15:30.

Projekt rewitalizacji dendrarium Ludwika Młokosiewicza w Gruzji

Ogród botaniczny w Parku Narodowym Lagodekhi w Gruzji zostanie odnowiony dzięki projektowi „Rewitalizacja dendrarium Ludwika Młokosiewicza – etap pierwszy” dofinansowanemu z Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika” – wolontariat 2021.

Beneficjentem projektu jest Rada Ogrodów Botanicznych i Arboretów w Polsce, a parterami instytucje i organizacje zajmujące się ochroną przyrody, ogrodami botanicznymi i pielęgnacją drzew: Park Narodowy w Lagodekhi, Leśny Zakład Doświadczalny SGGW w Rogowie – Arboretum SGGW, Nadleśnictwo Marcule – Arboretum, GREEN PARK Sp. z o.o. Radomsko.

Założeniem projektu jest uhonorowanie dorobku Ludwika Młokosiewicza, polskiego XIX – wiecznego przyrodnika, podróżnika, odkrywcy i leśnika związanego z Gruzją –oraz ochrona jego spuścizny. W tym celu zaplanowano rewitalizację założonego przez niego znanego ogrodu – dendrarium w Lagodechi w Gruzji, gdzie zgromadził rzadkie okazy kaukaskich drzew i krzewów.

Zaniedbany i podupadły dziś ogród należy do Parku Narodowego Lagodechi założonego m.in. z inicjatywy Młokosiewicza. W pozostałości dendrarium rośnie około 30 sztuk drzew w wieku ponad 130 lat posadzonych przez Ludwika Młokosiewicza, które są niejako żywym pomnikiem pozostawionym po nim.

Pracownicy parku bardzo często zachęcają turystów z Polski do zwiedzania dendrarium, które z jednej strony urzeka rosnącymi w nim drzewami z czasów Ludwika Młokosiewicza, a z drugiej strony pozostawia wrażenie zaniedbanego miejsca, a drzewa pozbawione są jakiejkolwiek pielęgnacji.

Prace I etapu, stanowiącego przedmiot projektu polegały będą na analizie stanu istniejącego i będą obejmowały wykonanie pomiarów geodezyjnych i sporządzenie mapy oraz wyznaczenie ścieżek, szczegółową inwentaryzację drzew i krzewów występujących na terenie dendrarium wraz z zaleceniami, określenie ich wieku i stanu zdrowotnego, oceny stanu zachowania infrastruktury, a także wykonanie tabliczek opisujących poszczególne gatunki. Określone zostaną wytyczne konserwatorskie dotyczące drzewostanu oraz zakres prac porządkowych, opracowane zostaną założenia rozwoju dendrarium. Podsumowaniem będzie projekt koncepcyjny rewitalizacji ogrodu stanowiący podstawę do dalszych działań terenowych w II etapie projektu (obejmie on m.in. wykonanie prac konserwatorskich odnośnie drzewostanu, prac porządkowych, instalację tablic i opisów gatunków).

Prace wykonywać będą na zasadzie wolontariatu specjaliści – dendrolodzy, leśnicy i architekci krajobrazu oraz osoby zajmujące się konserwacją drzew. W II etapie przewidywany jest także udział wolontariuszy z Gruzji rekrutujących się z Polonii zamieszkującej Lagodekhi.

W realizacji projektu będą uczestniczyć również pracownicy administracji Parku Narodowego im. Ludwika Młokosiewicza w Lagodekhi. Na miejscu zorganizowane będzie spotkanie z wszystkimi pracownikami parku, władzami samorządowymi oraz członkami stowarzyszenia polonijnego Dom Polski im. Ludwika Młokosiewicza oraz chętnymi mieszkańcami Lagodekhi.

Wniosek o dofinansowanie złożyła Rada Ogrodów Botanicznych i Arboretów w Polsce – beneficjent projektu. To organizacja pozarządowa, która inicjuje, obejmuje patronatem i podejmuje wspólne badania naukowe, monitoruje uprawę ex situ (poza miejscem naturalnego występowania) gatunków rzadkich i zagrożonych w skali kraju, tworzy regionalne banki nasion, planuje wspólną strategię rozwoju ogrodów botanicznych zrzeszonych w sieci. Podejmuje również działania interwencyjne dla obrony interesów ogrodów botanicznych oraz ochrony zasobów przyrodniczych, a także opiniuje tworzenie nowych ogrodów botanicznych w Polsce. Stowarzyszenie zrzesza około 40 ogrodów i arboretów, tworząc tzw. krajową sieć ogrodów botanicznych. Głównym przedmiotem działalności Stowarzyszenia jest udzielanie pomocy i wspomaganie rozwoju ogrodów botanicznych, a także koordynowanie działalności tych instytucji w skali ogólnopolskiej. Rada upoważniona jest również do reprezentowania polskich ogrodów botanicznych w organizacjach międzynarodowych. Stowarzyszenie jest jedną z 23 europejskich krajowych sieci ogrodów botanicznych. Posiedzenia Rady Ogrodów Botanicznych i Arboretów w Polsce odbywają się minimum raz w roku. Stowarzyszenie wspólnie z wybranym ogrodem co roku organizuje również zjazd ogrodów botanicznych i arboretów połączony z konferencją naukową.

Działania objęte projektem są zgodne z celem powołania stowarzyszenia – to udzielanie pomocy i wspomagania rozwoju ogrodów botanicznych i arboretów, podejmowanie działań interwencyjnych w kraju i na świecie oraz współpraca dla ochrony zasobów ogrodów i bioróżnorodności.


 

Udział Arboretum w Nadleśnictwie Marcule w projekcie rewitalizacji gruzińskiego dendrarium

Marculskie arboretum jest partnerem projektu, gdyż wchodzi w skład stowarzyszenia Rady Ogrodów Botanicznych i Arboretów w Polsce, które zajmuje się m.in. zagadnieniami uprawy roślin zagrożonych oraz ich restytucją, ochroną ex situ (poza miejscem naturalnego występowania roślin) i in situ (w miejscu naturalnego występowania roślin), badaniami naukowymi i przygotowywaniem programów edukacyjnych czy projektami związanymi z zachowaniem dziedzictwa kulturowego w zakresie ogrodów botanicznych.

W Polsce istnieją 42 ogrody botaniczne. Arboretum w Nadleśnictwie Marcule jest jednym z sześciu ogrodów utworzonych i prowadzonych przez Lasy Państwowe. W ten sposób realizowana jest społeczna funkcja lasów, która oprócz gospodarczej i ochronnej jest uwzględniana w zrównoważonej gospodarce leśnej.

Arboretum w Marculach powstało w 2006 roku. Jego powierzchnia wynosi niemal 10 ha. Rośnie tu ponad 2,5 tys. roślin reprezentujących prawie tysiąc gatunków, odmian i kultywarów występujących w strefie klimatu umiarkowanego. O każdej porze roku jest tu dużo do obejrzenia – kolekcje dendrologiczne, alpinarium, wrzosowisko czy zegar słoneczny, a od niedawna również kolekcja ziół.

Ze względu na potrzebę ochrony bioróżnorodności świata roślin, a jednocześnie rozwój potrzeb społeczeństwa XXI wieku wzrasta rola działań ogrodów botanicznych o charakterze multifunkcjonalnym, a więc także w obszarze działalności kulturalnej, dlatego ważne w ich działalności jest łączenie nauki, rekreacji, kultury, edukacji, potrzeb kolekcjonerskich i ochrony gatunkowej. Ogromnie ważna jest też współpraca i udział w działaniach wolontariuszy. Stąd projekt dotyczący rewitalizacji dendrarium w Gruzji jest możliwy do realizacji.

Ludwik Młokosiewicz – niezwykły życiorys pasjonata przyrody

Ludwik Młokosiewicz żył w latach 1831-1909. Jego ojcem był Franciszek Młokosiewicz (1769-1845), który urodził się w Koźminku (Wielkopolska). Swoją służbę w wojsku rozpoczął od stopnia szeregowego w 7 Pułku piechoty Generała Zajączka. Szybko awansował, służył jako kapitan w czwartym pułku Ks. Warszawskiego i odznaczył się w czasie kampanii Napoleońskiej (w 1810 r.). Uczestniczył w insurekcji kościuszkowskiej i wojnie z Rosją (w 1812 r.), brał udział w powstaniu listopadowym, podczas którego został mianowany generałem.

Ludwik Młokosiewicz dzieciństwo spędzał w Warszawie oraz w należącym do rodziców majątku ziemskim Omięcinie (k. Szydłowca). Od 1842 do 1845 r. na polecenie ojca i wbrew swej woli uczył się w Aleksandryjskim Korpusie Kadetów w Brześciu nad Bugiem, jednak po śmierci ojca wrócił do Warszawy, nie kończąc tej szkoły i dalsze nauki pobierał prywatnie. W 1853 r. wstąpił do rosyjskiej armii, a jako ochotnik mógł sugerować miejsce służby – wybrał Kaukaz, którym już wcześniej był zafascynowany (Lagodekhi w Gruzji była wówczas miejscem zsyłki lub przymusowej służby wojskowej na tzw. Ciepłym Kaukazie dla licznego grona Polaków). Służył w wojsku do 1861 r. W trakcie służby, którą odbywał w Lagodechi na południowo-wschodnich zboczach Kaukazu, w Gruzji uzyskał zgodę dowództwa na urządzenie ozdobnego parku przy garnizonie, do którego sprowadził sadzonki i nasiona drzew i krzewów również spoza rejonu Kaukazu. W szczytowym okresie rozwoju dendrarium rosło w nim kilkaset gatunków drzew. W 1862, już jako cywil wyjechał badać przyrodę Persji. Po rocznym pobycie w Persji i Beludżystanie od razu po powrocie został aresztowany pod zarzutami politycznymi i skazany na 6 lat zesłania w guberni woroneskiej, z którego to zesłania zwolniono go w 1867 r. W 1878 r. powtórnie prowadził badania w Persji. W tymże roku został leśniczym w Lagodechi, na którym to stanowisku przebywał aż do emerytury w 1897. Pod swoją pieczą miał rozległe obszary Kachetii i Dagestanu z górami Wielkiego Kaukazu. Prowadził badania przyrodnicze, dostarczał polskim i zagranicznym muzeom okazy botaniczne i zoologiczne. Podjął też próby zdobycia kilku wysokich szczytów Kaukazu i Persji, w tym w 1889 Wielkiego Araratu.

Ludwik Młokosiewicz podczas wypraw badawczych w region Wielkiego Kaukazu i Persji odkrył dla nauki około 30 gatunków roślin i zwierząt. Do gatunków noszących do dzisiaj nazwisko Młokosiewicza należą cietrzew kaukaski (Lyrurus mlokosiewiczi), piwonia Młokosiewicza (Paeonia mlokosewitschii) i Orobanche mlokosiewiczii.

W wyniku jego starań Car Rosji Aleksy II utworzył w rejonie Lagodekhi w paśmie Wielkiego Kaukazu pierwszy w Rosji obszar chroniący przyrodę. Obecny Park Narodowy powstały na bazie tego obszaru nosi imię Ludwika Młokosiewicza. Ludwik Młokosiewicz do chwili obecnej jest postacią bardzo znaną i szanowaną w Gruzji i to nie tylko w środowisku przyrodników. Jest to osoba w niewielkim stopniu znana w Polsce. Jego nazwisko kojarzone jest zaledwie z kilkoma najbardziej znanymi gatunkami, choć odkrył dla nauki prawie 60 gatunków roślin i zwierząt. Ludwik miał wiele dzieci, do dziś w Lagodekhi i okolicach istnieje spora diaspora jego potomków. Zmarł w Dagestanie w 1909 roku. Był jednak tak szanowany, że górale przenieśli jego ciało przez góry około 100 kilometrów do Lagodekhi, gdzie znajduje się jego grób.

Do chwili obecnej w granicach administracyjnych PN w Lagodekhi istnieje na powierzchni około 1,5 ha dendrarium zakładane przez Ludwika Młokosiewicza. Teren jest ogrodzony, z tablicami informacyjnymi, które powstały dzięki dofinansowaniu Senatu RP w ramach programu POMOC POLAKOM NA WSCHODZIE. Samo dendrarium jest jednak bardzo zaniedbane. Na jego terenie rośnie kilkadziesiąt gatunków sadzonych przez Ludwika Młokosiewicza i wiele dzikich zadrzewień i zakrzaczeń. Nie ma ścieżek, opisów drzew i żadnej infrastruktury. Po mimo tego pracownicy parku często pokazują odwiedzającym Lagodekhi turystom ten obiekt przyrodniczy. Pamięć o Młokosiewiczu jest kultywowana przez administrację parku między innymi przez tablicę pamiątkową na budynku i szczegółowy opis życia Ludwika Młokosiewicza w pomieszczeniach budynku administracji PN, które są ogólnie udostępnione do zwiedzania przez turystów. W Lagodekhi istnieje także stowarzyszenie polonijne Dom Polski im. Ludwika Młokosiewicza skupiające potomków polskiej emigracji, którzy dbają o Jego grób.

Efekt projektu

Odpowiednio przeprowadzane zabiegi pielęgnacyjne i ratownicze znacznie przedłużą istnienie kolekcji drzew, co przyczyni się do rozwoju dendrarium i zainteresowania nim szerokiego grona botaników, historyków i turystów w Polsce i Gruzji. Działania zintegrują osoby związane z Ogrodami Botanicznymi w Polsce wokół idei ochrony polskiego dziedzictwa za granicami kraju i ukażą polski wkład w zakresie ochrony przyrody i badań naukowych prowadzonych w regionie Kaukazu.

Dofinansowano ze środków Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą "Polonika"

 

 

 


Radomscy leśnicy uczcili Dzień Leśnika

9 lipca na okoliczność Dnia Leśnika radomscy leśnicy spotkali się w XVII-wiecznym pokamedulskim zespole klasztornym – Pustelni Złotego Lasu w Rytwianach na terenie Nadleśnictwa Staszów.

Główne obchody Dnia Leśnika zorganizowano 12 lipca w Katowicach, w których wziął udział Andrzej Matysiak, dyrektor RDLP w Radomiu. Podczas uroczystości członkowie grupy reprezentacyjnej Lasów Państwowych reprezentowali sztandar RDLP w Radomiu.Przybyłych gości oraz radomskich leśników przywitał Andrzej Matysiak, dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu. Na wstępie powiedział: Dyrektor Generalny Lasów Państwowych ustalił dzień 12 lipca Dniem Leśnika w Lasach Państwowych. Dzień ten jest związany ze wspomnieniem św. Jana Gwalberta – patrona leśników (...) pragnę podziękować Wam koleżanki i koledzy za dobrą pracę w minionym okresie, jakże innym niż w poprzednich latach ze względu na pandemię – podkreślił w przemowie dyrektor.

Następnie odbyła msza św., której przewodniczył ks. prał. Franciszek Berak oraz ks. kan. Dariusz Kowalski, duszpasterze leśników. Podczas kazania ks. Kowalski nawiązał do trudu i wyzwań współczesnego leśnictwa i pracy leśnika.

Dzień Leśnika w zamierzeniach jest świętem branżowym, dedykowanym pracownikom leśnictwa. Jego datę ustalono na 12 lipca, kiedy w kościele katolickim wspomina się osobę świętego Jana Gwalberta. Ten średniowieczny święty żył na przełomie X/XI w. w Toskanii. Zasłynął jako twórca wspólnoty monastycznej, która przyjęła nazwę wallombrozjan. Mnisi opiekowali się okalającym klasztor lasem. Jana Gwalberta ustanowił oficjalnym patronem leśników, strażników leśnych i wszystkich ludzi lasu w 1951 r. papież Pius XII. Atrybutem patrona leśników jest krzyż w dłoni, czasem trzyma w ręku sadzonkę drzewa liściastego.

Elementami podkreślającymi rangę uroczystości były sztandary leśników: Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, który prezentowali pracownicy Nadleśnictwa Staszów, Międzyregionalnej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „SOLIDARNOŚĆ” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej oraz Związku Leśników Polskich Regionu Radomskiego, a także oprawa muzyczna uroczystości, którą zapewnił Zespół Sygnalistów Myśliwskich przy RDLP w Radomiu.

Uroczyste obchody zakończyły się zwiedzaniem klasztoru. Pustelnia Złotego Lasu to „perła barokowej architektury". Układ kościoła i klasztoru to kunszt m.in. takich wybitnych artystów jak: o. Venanty da Subiaco, Jan Baptista Falconi, Karol de Prevot, którzy realizowali plan wg zaleceń budowlanych Kongregacji Monte Corona, do której należała rytwiańska pustelnia. Za początek powstania Pustelni Złotego Lasu uznaje się datę 27 sierpnia 1617 r., kiedy zatwierdzono fundację wojewody krakowskiego Jana Magnusa Tęczyńskiego przez Kapitułę Kongregacji Góry Koronnej Kamedułów Pustelników natomiast kościół pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Rytwianach został poświęcony 27 września 1637 r. Jednak kres obecności kamedulskich pustelników to rok 1820 r. spowodowany zaborem rosyjskim i carską ustawą o zniesieniu klasztorów, która doprowadziła do kasacji zakonu kamedulskiego. Przez kilkadziesiąt następnych lat klasztorem zarządzali ojcowie reformaci, którzy musieli opuścić go po upadku powstania styczniowego. Podjęta w latach 20. ubiegłego wieku próba przywrócenia miejscu jego dawnej roli i ponownego osadzenia kamedułów nie powiodła się. Zniszczenia klasztoru, fatalne warunki zmusiły mnichów do rezygnacji. Dopiero przy poparciu ostatniego właściciela dóbr rytwiańskich Artura Radziwiłła i staraniom władz kościelnych świątynia stała się kościołem parafialnym dla mieszkańców Rytwian i okolicznych wsi. Przez wieki mnisi uczynili z Pustelni Złotego Lasu miejsce osobistego uświęcenia oraz schronienie dla wielu osób szukających duchowego wzmocnienia, prześladowanych czy zagrożonych skutkami współczesnej cywilizacji. XVII-wieczny pokamedulski zespół klasztorny działa dziś, jako ośrodek rekolekcyjno-formacyjny, realizujący ideę SPeS „Salus per Silentium" („Zdrowie przez Ciszę"). Odbywają się tu także rekolekcje dla leśników. Pustelnia jest także miejscem wewnętrznego wyciszenia oraz duchowego i fizycznego odpoczynku, a pielgrzymi i turyści mają okazję m.in. zapoznać się z europejskim szlakiem kamedulskim, zwiedzić barokowy kościół oraz obejrzeć galerię kamedulską. Pustelnia to także miejsce, które stanowi plener malarski inspirując do tworzenia wyjątkowych prac inspirowanych barokową architekturą i malowniczymi krajobrazami.
 

 


Kapliczka św. Huberta inicjatywą społeczności lokalnej

10 lipca na terenie Nadleśnictwa Grójec odbyło się poświęcenie kapliczki św. Huberta, która powstała z inicjatywy społeczności lokalnej.

Ponad 200 lat temu obok wsi Waliska, w lesie na sośnie przywieszono drewnianą kapliczkę. Do dnia dzisiejszego stanowi ona cenne dziedzictwo kultury dla lokalnej społeczności jako pomnik sakralny i pamiątka dziejów. Niestety czas dotknął kapliczkę i drzewo, które dorosło sędziwego wieku. Dlatego miejscowa ludność postanowiła zainicjować rzeźbę św. Huberta - dla następnych pokoleń. Na tę okoliczność odbyło się poświęcenie kapliczki i polowa msza św. w zabytkowej drewnianej kaplicy z 1650 roku pw. Świętego Krzyża w Walisce, którą celebrował ks. Stanisław Pudzianowski, proboszcz parafii św. Macieja Apostoła w Klwowie oraz ks. Robert Kuropieska, duszpasterz leśników RDLP w Radomiu.

W uroczystości wzięli udział Stanisław Karczewski, senator RP, Dariusz Bąk posłowie na Sejm RP i Andrzej Melak, prezes Komitetu Katyńskiego, Marian Niemirski, starosta przysuski, Mariusz Dziuba, burmistrz Nowego Miasta nad Pilicą, prof. dr hab. Roman Niżnikowski, prezes Stowarzyszenia na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski im. prof. Jana Szyszko, przedstawiciele służb mundurowych, radomscy leśnicy na czele z Andrzejem Matysiakiem, dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu i Mariuszem Wertką, nadleśniczym Nadleśnictwa Grójec oraz mieszkańcy okolicznych wsi.

Podczas uroczystości obecne były także poczty sztandarowe, w tym Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, który reprezentowali pracownicy Nadleśnictwa Grójec.

***

Tutaj dowiesz się więcej o wsi Waliska oraz o zabytkowej kaplicy http://parafiaklwow.pl/kaplica-w-borowinie/Wieś Waliska miała wówczas nazwę Borowina (Borowice) i przez pewien czas była praktycznie niezaludniona. Dopiero w 1783 roku Bazyli z Walisk Walicki, dziedzic Ulowa i przylegających do niego lasów zezwolił zaludnić miejscowość. W wyniku tego powstała przy świątyni wieś nazwana od nazwiska owego dziedzica – Waliska.

***

Kapliczka stanowi rzadki przykład XVII wieku drewnianej architektury sakralnej i jest jednym z sześciu projektów „Skarbiec Mazowiecki 2 szlaki turystyczne obiektów sakralnych w Warszawie i na Mazowszu – rozwój i komercjalizacja produktów”. Tworzą one „pętlę radomską” na szlaku drewnianej architektury sakralnej.

 


Dąb Bartek zabezpieczony po wichurach

Silne burze z gwałtownymi wiatrami, które przeszły 9 lipca przez Polskę, w tym woj. świętokrzyskie spowodowały rozproszone uszkodzenia również na terenach leśnych. Ucierpiał też jeden z konarów legendarnego dębu Bartka. Natychmiast po wichurze, na zlecenie Nadleśnictwa Zagnańsk arboryści wykonali prace zabezpieczające.

Gwałtowne burze z porywistymi wiatrami, które przetoczyły się m.in. przez region świętokrzyski dały się we znaki także lasom na terenie nadleśnictw Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu. Szkody mają charakter rozproszony, obecnie trwa szacowanie ich rozmiaru. Ucierpiał także wiekowy pomnik przyrody dąb Bartek. Odłamał się fragment jednego z podpartych konarów o długości ok. 8-9 m po stronie południowo-wschodniej drzewa.

Prace zabezpieczające można było oglądać online dzięki dodatkowej funkcji systemu monitoringu: http://www.dabbarteknaszwspolnyznajomy.pl/.../kamera-onlineDo prac zabezpieczających przystąpiono natychmiast. Leśnicy zlecili je specjalistycznej firmie, która już wcześniej wykonywała prace przy dębie Bartku – Green Park z Radomska, która m.in. w 2019 r. zajęła się kurtyzacją (przycięciem gałęzi) drzew rosnących wokół Bartka.

Część prac wykonano jeszcze w piątek po burzy, a sam uszkodzony fragment konaru ściągnięto na ziemię w sobotę przy użyciu lin alpinistycznych. Takie postępowanie gwarantuje bezpieczeństwo dla drzewa. Ze względu na sędziwy wiek (ok. 700 lat) wszystkie prace przy dębie Bartku wymagają szczególnej uwagi i muszą być wykonywane przez specjalistów.

Zagnańscy leśnicy nadzorowali przebieg prac, a przed nimi dalsze prace zabezpieczające statykę drzewa – najważniejsze jest sprawdzenie, czy burza nie naruszyła w większym stopniu stabilności Bartka.

Filmy z zabezpieczenia konaru: https://www.youtube.com/watch?v=agA9ND3m-uA https://www.youtube.com/watch?v=aYazjOYIh2Q&t=13s https://www.youtube.com/watch?v=k8I4y4d9MzgChoć ekspertyzy wykonane w ramach projektu ochrony pomnikowego drzewa, realizowanego przez leśników wskazują, że system podpór zabezpieczających drzewo i wiązań w obrębie jego korony jest wystarczający, jak również wykonano konserwację systemu zabezpieczeń oraz stale badana jest statyka drzewa to jednak na nagłe zjawiska pogodowe leśnicy nie mają wpływu. Nie raz już zdarzało się, że wichury próbowały uszkodzić drzewo (infografika Dzieje dębu Bartka – rok 1953, 1984, 1991). Choć zdarzały się uszkodzenia konarów to jednak Bartek dzielnie opierał się wichurom, tak jak i tym razem.

*****

Projekt ochrony, zachowania i promocji dębu Bartek – „Dąb Bartek. Nasz wspólny znajomy”

Jeden z najsłynniejszych w Polsce pomników przyrody dąb Bartek jest objęty szeregiem działań ochronnych przez Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Zagnańsk w ramach projektu „Dąb Bartek. Nasz wspólny znajomy” http://www.dabbarteknaszwspolnyznajomy.pl/.

Wiele już przetrwał – pożar, wichury, grzyby i związana z tym zgnilizna. W trosce o jego zdrowie wykonywano zabiegi mające na celu jego ratowanie, plomby, podpory poprawiające statykę, badania, ekspertyzy, odsłanianie korony. Był świadkiem wielu wydarzeń rosnąc na polanie na wysokiej skarpie rzeki Bobrzy – ponad 700 lat to dużo. Choć uznany pomnikiem przyrody w 1952 roku to już w 1934 r. odznaczony – uznany przez sąd konkursowy przyrodników pod przewodnictwem prof. Władysława Szafera za najokazalsze drzewo w granicach międzywojennej Polski. Jest jedną z największych atrakcji turystycznych regionu świętokrzyskiego.

Aby zapewnić mu i zwiedzającym bezpieczeństwo dąb Bartek jest stale monitorowany, a dla jego bezpieczeństwa leśnicy współpracują również z policją.

Wokół pomnikowego drzewa w ramach projektu wybudowano też nowe ogrodzenie i ścieżkę edukacyjno-turystyczną, która jest przystosowana dla osób niepełnosprawnych. Wydano również publikację o dziejach i znaczeniu dębu Bartka, dostępną w Nadleśnictwie Zagnańsk.

W ramach projektu od 2017 roku wykonano także kompleksowe badania stanu zdrowia i warunków wzrostu, statyki, przeprowadzono działania dotyczące rozmnażania, wykonano gruntowną konserwację podpór i odciągów. Z dotychczasowych badań i ekspertyz wynikało, że dąb Bartek nie wymaga dodatkowych podpór, ani innego sposobu zabezpieczenia. Jego stan zdrowia i statyka są monitorowane. Efektem projektu jest wypracowanie przez leśników sposobu postępowania z wiekowymi drzewami, przydatnego dla ratowania innych pomników przyrody.

W 2020 roku rozpoczęto, a w roku obecnym kontynuowano prace związane z wykonaniem badania szczeliny konaru północnego. Zadanie rozłożono na cztery etapy realizowane w przeciągu dwóch lat, w celu osiągnięcia lepszego wyniku badań. Zadanie wykonuje firma Ekosystem s.c. z Otwocka.

Trwają też prace związane z zabezpieczeniem zaopatrzenia w wodę pomnika w okresach suszy. Zlecona ekspertyza wykonana przez Instytut Badawczy Leśnictwa dała zalecenia konserwatorsko-ochronne wskazujące na potrzebę wykonania instalacji nawadniającej ze względu naocenę warunków hydrologicznych w otoczeniu Bartka. W związku z tym realizując zalecenia IBL nadleśnictwo zleciło koncepcję rozwiązań technicznych w zakresie instalacji nawadniającej. Opracował ją prof. Marek Siewniak Centrum Dendrologiczne Sp. z o.o. Nadarzyn. Obecnie trwają prace przygotowawcze do wykonania systemu nawadniającego.

Ze względu na ostatnią wichurę sprawdzona zostanie też statyka drzewa i wiązania zabezpieczające w koronie.

 


Prace remontowe stawów w Niwach Daleszyckich zakończone!

Po kilku miesiącach prac remontowych stawy w Niwach na terenie Nadleśnictwa Daleszyce odzyskały pełną funkcjonalność.

Daleszyccy leśnicy wyremontowali skarpy oraz groble oddzielające poszczególne zbiorniki zniszczone przez potężną falę powodziową w maju 2018 roku. Zyskały one nową wzmocnioną konstrukcję oraz rozwiązania pozwalające na przelewanie się wody w sytuacji nagłego wezbrania.

Obiekt małej retencji nizinnej znów gromadzi wodę, zatrzymując ją w ekosystemie leśnym dzięki czemu stabilizuje stosunki wodne na znacznie większej niż sam zajmuje powierzchni. Korzysta przede wszystkim przyroda!

Nadleśnictwo Daleszyce jest jednym z blisko 200 nadleśnictw – beneficjentów pierwszej edycji projektu: „Zwiększanie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych" zwanego w skrócie małą retencją nizinną. Działania te realizowane były w ramach programu Infrastruktura i środowisko – jednego z największych programów inwestycyjnych prowadzonych przez Lasy Państwowe z zaangażowaniem środków Wspólnoty Europejskiej.

W ramach projektu zrealizowane zostało przedsięwzięcie polegające na remoncie zbiorników retencyjnych (4 stawów śródleśnych o łącznej powierzchni 2,55 ha) zlokalizowanych na terenie leśnictwa Sieraków.

Historia tych zbiorników jest złożona i sięga okresu II wojny światowej, gdy na potrzeby funkcjonującego w Lasach Cisowskich niemieckiego tartaku parowego, spiętrzono wodę w jednym zbiorniku, wykopanym w ciągu strumienia o mało wyszukanej nazwie Dopływ, płynącej przez rozległy kompleks leśny i stanowiącym dopływ Belnianki.

Staw ten przetrwał działania wojenne i zniszczenie urządzeń tartaku przez wojska radzieckie, jako śródleśny zbiornik. W latach siedemdziesiątych XX wieku zbiornik odmulono i poszerzono, a następnie włączono w kompleks nowo wybudowanych trzech kolejnych zbiorników stanowiących system paciorkowy stawów. Ideą powstania tych zbiorników było stworzenie gospodarstwa rybackiego, a inicjatorem utworzenia Urząd Wojewódzki w Kielcach, który po kilku latach przejął prowadzenie gospodarstwa od Lasów Państwowych. Z przekazów ustnych leśników pracujących w tym rejonie wiemy, że hodowla ryb okazała się mało dochodowa z uwagi na kłusownictwo miejscowej ludności, ale również właściwości wody – zażelazionej i słabo nagrzewającej się.

Po latach z powodu braku remontów, zbiorniki ulegały stopniowej degradacji i ostatecznie utraciły swoją funkcjonalność. Po odzyskaniu terenu przez Lasy Państwowe funkcjonowały jako śródleśne zbiorniki wodne bez funkcji hodowlanej, stopniowo wypłycały się i zarastały roślinnością szuwarową. W połowie lat 90 tych XX wieku groble zostały przerwane przez powódź co dodatkowo obniżyło lustro wody.

W 2008 roku po przystąpieniu przez Nadleśnictwo Daleszyce do programu małej retencji nizinnej podjęto prace projektowe remontu obiektu i dzięki udanej aplikacji do programu udało się odtworzyć system paciorkowego połączenia części obiektu i połączeniu ich za pomocą śluz.

Główną ideą przyświecającą leśnikom była retencja wody w ekosystemie i wzmocnienie różnorodności biologicznej poprzez stworzenie dogodnych warunków do rozrodu i bytowania gatunków związanych ze środowiskiem wodnym.

Dzięki temu po oddaniu do użytku i napełnieniu w 2013 roku, systemu zbiorników, na terenach leśnych udało się magazynować dodatkowo nawet ponad 40 tys. m3 wody. Pozwoliło to na podniesienie poziomu wód gruntowych i poprawę stosunków wodnych na rozległym obszarze wokół stawów.

Umocnienia skarp i groble wykonano, zgodnie z projektem, z kruszywa, a całość inwestycji po remoncie szybko zaczęła się wtapiać w otoczenie dzięki użyciu naturalnych materiałów. Zbiornik szybko stał się cenną oazą bioróżnorodności, przyciągającą ptactwo, ale i liczną gamę gatunków płazów i ssaków.

Niestety w wyniku bezprecedensowej nawałnicy jaka przeszła nad Pasmem Cisowskim w maju 2018 roku i fali powodziowej sięgającej 5 metrów, zbiorniki uległy dużym zniszczeniom, groble z przepustami zostały rozerwane przez napierającą wodę. W efekcie znacznie ograniczyły możliwości zatrzymywania wody. W roku 2019 Nadleśnictwo częściowo wyremontowało groblę i przepust dzięki czemu swoją funkcję spełniało 2 z systemu 4 stawów. Jednocześnie podjęto prace projektowe remontu całego obiektu, uwzględniające nowe założenia dotyczące zabezpieczenia zbiorników przed tego typu zjawiskami. Udało się również uzyskać środki z ubezpieczenia obiektu.

Jesienią 2020 roku rozpoczęto prace kompleksowe, których efektem dzisiejszy kształt i pełna funkcjonalność obiektu.

Do Stawów w Niwach można dotrzeć zbaczając z niebieskiego szlaku turystycznego Chęciny – Łagów, odbijając od szlaku na brukowaną drogą leśną łączącą wsie Niwy i Niwki Daleszyckie.

Rowerem dotrzeć do Stawów można również drogami leśnymi od Makoszyna, Widełek, Sierakowa i Niw, właśnie przy nich znajduje się ważny węzeł dróg leśnych.

Dla turystów ciekawymi mogą być leżące w najbliższym sąsiedztwie Stawów ruiny niemieckiego tartaku z czasów II wojny światowej, pozostałości nasypu, w tym mostki, kolejki wąskotorowej. Przy czwartym zbiorniku jest również obelisk upamiętniający wizytę w Daleszycach Marszałka Piłsudskiego, który zlokalizowano przy dawnej leśniczówce stanowiącej dziś obiekt edukacyjny Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych.


Leśnicy w hołdzie Bohaterom

Małe ojczyzny ze swoją historią, kulturą i więzami społecznymi oparte są na pamięci, ale i wspólnotowej budowie przyszłości. Leśnicy od dziesięcioleci stanowią ich ważną część, zarówno jako administracja leśna, ale i na polu społecznego zaangażowania. Często włączamy się w organizację i bierzemy czynny udział w lokalnych wydarzeniach patriotycznych, kulturowych i społecznych co jest elementem realizacji społecznej misji Lasów Państwowych, ale i wynika z poczucia przynależności wspólnotowej.

4 lipca 1943 roku miała miejsce pacyfikacja Boru Kunowskiego – wsi leżącej w sercu Lasów Starachowickich. Niemieccy żandarmi i funkcjonariusze policji ochronnej w odwecie za działalność konspiracyjną i pomoc oddziałom partyzanckim, rozstrzelali i spalili żywcem 43 mieszkańców wsi, w tym kobiety i dzieci. Był to element terroru i działań pacyfikacyjnych dotykających świętokrzyską wieś, czego kulminacją tydzień później stała się zagłada mieszkańców Michniowa.

Pomordowanych nie pozwolono pochować i ich szczątki doczesne spoczęły w zbiorowej, leśnej mogile. Dopiero po wojnie zwłoki ekshumowano i spoczęły one na cmentarzu parafialnym. W latach 60 tych XX wieku w miejscu pierwotnego pochówku, na małej leśnej polanie, postawiono pomnik, a bliscy i potomkowie zmarłych spotykają się rok rocznie by oddać im cześć i pamięć.

Od lat współgospodarzem uroczystości jest Nadleśnictwo Ostrowiec. Ostrowieccy, ale i starachowiccy leśnicy corocznie uczestniczą w uroczystościach rocznicowych. Również w tym roku obie jednostki naszej dyrekcji oddały cześć Poległym.

Również 4 lipca odbyły się uroczystości patriotyczne pod nazwą Niestachowska Droga do Niepodległości, upamiętniające bitwę stoczoną 7 lipca 1943 roku przez oddział Armii Krajowej Wybranieccy pod dowództwem Mariana Sołtysiaka Barabasza oraz bohaterów opozycji antykomunistycznej. Oddział Wybranieckich, w latach 1943 i 1944 stacjonował w Lasach Daleszyckich. Wraz z kombatantami, mieszkańcami Niestachowa, przedstawicielami władz samorządowych oraz służb państwowych daleszyccy leśnicy uhonorowali Bohaterów.

Daleszyccy leśnicy przekazali również Dęby Pamięci, które posadzono podczas uroczystości odsłonięcia Panteonu Bohaterów Opozycji Niepodległościowej.


Ogłoszenie BIP

W związku z przenoszeniem dotychczasowej strony Biuletynu Informacji Publicznej Lasów Państwowych na platformę gov.pl/bip, do czasu ww. prac wszelkie informacje dotyczące ogłaszanych i trwających postępowań umieszczone zostaną w zakładce Informacje > Tymczasowy BIP.

 

Dotychczas ogłoszone zamówienia znajdują się pod adresem https://bip2.lasy.gov.pl/pl/bip/dg/rdlp_radom/nadl_staporkow/zamowienia_publiczne


Spotkanie Rady Naukowo-Społecznej LKP „Puszcza Kozienicka”

1 lipca ma terenie szkółki leśnej „Przejazd” w Nadleśnictwie Kozienice odbyło się spotkanie Rady Naukowo-Społecznej Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Puszcza Kozienicka”. Tematem były problemy ochrony lasu dotyczące jemioły oraz działania związane z rolą pszczół na terenach leśnych.

W spotkaniu udział wzięli członkowie Rady, pracownicy RDLP w Radomiu i leśnicy z nadleśnictw tworzących obszar funkcjonalny Leśny Kompleks Promocyjny „Puszcza Kozienicka”: Kozienice, Radom i Zwoleń. Gościem spotkania byli także Andrzej Matysiak, dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu i Piotr Kacprzak, zastępca dyrektora oraz Jacek Zadura, przedstawiciel Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych.

W części merytorycznej zaprezentowane zostały dwa wystąpienia. Pierwsze, poświęcone było zagadnieniu występowania jemioły na terenie Nadleśnictwa Kozienice. Przedstawił je dr hab. inż. Roman Wójcik z Wydziału Leśnego SGGW w Warszawie. W prezentacji zostały omówione wyniki badań prowadzonych przez Katedrę Urządzania Lasu, Dendrometrii i Ekonomiki Leśnictwa na terenie Puszczy Kozienickiej, w kontekście zagrożenia dla drzewostanów sosnowych, które niesie ze sobą występowanie tego półpasożyta drzew. Drugie wystąpienie, przedstawione przez Edytę Nowicką – kierownika Zespołu ds. Promocji i Mediów RDLP w Radomiu dotyczyło zagadnień związanych z rozwojem turystyki na obszarach leśnych ze szczególnym uwzględnieniem programu „Zanocuj w lesie”, który jest skierowany do entuzjastów bushcraftu oraz surwiwalu, ale też osób, którzy po prostu chcą zanocować w lesie w duchu zasad etyki outdoorowej – minimalizowania wpływu na otoczenie. Zagadnienia te są szczególnie ważne w Puszczy Kozienickiej, która stanowi obszar o znacznym nasileniu ruchu turystycznego.

W części terenowej spotkania zostały omówione zagadnienia dotyczące zaangażowania LKP Puszcza Kozienicka w programy związane z ochroną owadów zapylających. Tematyka ta została zaprezentowana na terenie obiektu „Leśna Barć” znajdującego się w granicach szkółki leśnej „Przejazd”. Część terenową poprowadzili pasjonaci pszczelarstwa i bartnictwa: Ryszard Wziątek – leśniczy leśnictwa Przejazd oraz Piotr Smolarczyk – Prezes Stowarzyszenia Pszczelarzy Puszczy Kozienickiej.


Rezerwat Góra Sieradowska imienia Wiktora Kozłowskiego

Położony na terenie Nadleśnictwa Suchedniów rezerwat przyrody Góra Sieradowska otrzymał nową nazwę – imię Wiktora Kozłowskiego, który był osobą zasłużoną dla leśnictwa i kultury regionu.

Na podstawie Zarządzenia Dyrektora Regionalnego Ochrony Środowiska w Kielcach, znajdujący się na wschód od miejscowości Siekierno w obrębie Pasma Sieradowickiego Gór Świętokrzyskich rezerwat od dnia 9 czerwca nosi nazwę „Góra Śieradowska im. Wiktora Kozłowskiego”.

Inicjatywa nadania rezerwatowi nazwy upamiętniającej jednego z prekursorów leśnictwa na ziemi świętokrzyskiej, wypłynęła z Radomsko-Świętokrzyskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Leśnego przy aktywnym wsparciu RDLP w Radomiu.

Polskie Towarzystwo Leśne, Oddział Świętokrzysko-RadomskiWiktor Kozłowski urodził się w 1791 roku na Podlasiu. Studiował leśnictwo w Wilnie oraz w Warszawie. Od 1819 roku został pracownikiem administracji lasów rządowych, jako nadleśniczy w Bodzentynie. W 1828 roku objął posadę kierownika i wykładowcy w Szkole Praktyki Niższej w Siekiernie, która była oddziałem Szkoły Szczególnej Leśnictwa w Warszawie. Miał rozległe plany związane z rozwojem tego ośrodka kształcenia leśnego. Stworzył w Siekiernie ogród leśno-botaniczny, którego część stanowi dzisiaj zadrzewienie objęte ochroną prawną jako zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Prowadził także badania w zakresie doświadczalnictwa leśnego. Wraz z częścią administracji leśnej przyłączył się do powstania listopadowego. Na skutek represji po upadku powstania, szkoła w Siekiernie została zlikwidowana, a Wiktor Kozłowski zdegradowany z zajmowanych stanowisk. Od 1840 roku był nadleśniczym w Chlewiskach. Zmarł w 1858 roku w Koszorowie niedaleko Szydłowca. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Chlewiskach.Księgi drzewne Wiktora Kozłowskiego

Nadanie Rezerwatowi Przyrody „Góra Sieradowska” imienia Wiktora Kozłowskiego to przywołanie pamięci o tym utalentowanym pedagogu i znawcy tematyki leśnej, który kładł podwaliny dla rozwoju leśnictwa na ziemi świętokrzyskiej. Tym bardziej, że położone na północnych zboczach Góry Sieradowskiej tereny dzisiejszego rezerwatu przyrody były prawdopodobnie miejscem, gdzie Wiktor Kozłowski prowadził swoje badania i obserwacje przyrodnicze.

Leśnicy działają na rzecz zachowania pamięci o tej niezwykłej osobie. Trwają prace nad renowacją zabytkowego nagrobka Wiktora Kozłowskiego, który znajduje się na Cmentarzu Parafialnym w Chlewiskach.


O odnowieniach naturalnych i planach szkółkarskich przed wakacjami

Czerwcowa, letnia aura sprzyjała terenowym spotkaniom szkoleniowym i naradom. W zakresie hodowli lasu były to odnowienia naturalne i szkółkarstwo.

17 czerwca w Nadleśnictwie Łagów spotkali się inżynierowie nadzoru z wszystkich nadleśnictw RDLP w Radomiu, aby podyskutować o odnowieniach naturalnych. Z udziałem zastępcy dyrektora ds. gospodarki leśnej Piotra Kacprzaka i pracowników Wydziału Gospodarki Leśnej radomskiej dyrekcji omawiano praktyczne, ale i formalne aspekty inicjowania, ewidencjonowania i pielęgnowania samosiewów.  Uczestnicy spotkania chętnie dzielili się swoimi doświadczeniami, sukcesami, wątpliwościami i – co szczególnie ważne – również wnioskami z poniesionych porażek. Mimo, że nie na wszystkie pytania udało się wyczerpująco odpowiedzieć, to z pewnością spotkanie zaowocuje dalszym podnoszeniem rangi tej formy odnowienia we wszystkich jednostkach RDLP w Radomiu. W 2021 r. planowane jest uznanie ok. 300 ha samosiewów. To najwyższa w ostatnich latach powierzchnia odnowień naturalnych, choć zapewne jeszcze odległa od wartości pełnego wykorzystania ich potencjału.

25 czerwca na terenie Gospodarstwa Nasienno-Szkółkarskiego Nadleśnictwa Daleszyce o bieżących problemach gospodarki szkółkarskiej rozmawiali zastępcy nadleśniczych RDLP w Radomiu. Wspólnie z pracownikami Wydziału Gospodarki Leśnej zastanawiano się jak najlepiej zaplanować wieloletnią produkcję sadzonek, uwzględniając w niej również ok. 3 mln. młodych drzewek opuszczających co roku szkółkę kontenerową. Wypracowany schemat planowania na pewno ułatwi koordynację obrotu sadzonkami w całej radomskiej dyrekcji. Podczas obchodu obiektów GNS  gospodarze przedstawili aktualną strukturę produkcji kontenerowej oraz bieżące zagadnienia, a także  problemy przechowalnictwa nasion i sadzonek. Z uczestnikami spotkała się także profesor Hanna Stępniewska z Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. W syntetycznym wystąpieniu przedstawiła kilka praktycznych aspektów organizacji i higieny zbioru nasion, pozwalających minimalizować zagrożenie ze strony grzybów, obniżających wartość materiału siewnego. 
 


Rezerwat Polana Polichno powiększony!

Jedna z przyrodniczych perełek Ponidzia – położony na terenie Nadleśnictwa Pińczów rezerwat przyrody Polana Polichno został znacznie powiększony. Charakterystyczne dla rezerwatu są roślinność kserotermiczna i występowanie rzadkich owadów oraz działania z zakresu ochrony czynnej.

Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach z dnia 18 czerwca 2021 r. jego powierzchnia wzrosła z niecałych 10 ha do ponad 36 ha. Ochroną objęto otaczające dotychczasowe granice rezerwatu drzewostany dębowe, które są siedliskiem jednego z największych, rodzimych chrząszczy – jelonka rogacza. Wniosek o powiększenie rezerwatu został złożony przez Zespół Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych, przy pełnej akceptacji ze strony Nadleśnictwa Pińczów oraz leśników wchodzących w skład Regionalnej Rady Ochrony Przyrody w Kielcach.

Utworzony w 1974 roku rezerwat stanowi unikalne siedlisko flory stepowej. Wśród wielu gatunków roślin kserotermicznych znajdziemy tutaj: miłka wiosennego, groszek pannoński, len włochaty, dzięwięćsiła bezłodygowego oraz wisienkę stepową. Rezerwat jest również ważną ostoją storczyków, których kilka gatunków zakwita każdej wiosny. Spośród storczyków warto wymienić: obuwika pospolitego, buławnika wielkokwiatowego, storczyka kukawkę oraz jednego z naszych najpiękniejszych - storczyka purpurowego.

Zgodnie z zapisami przewidzianymi w planie ochrony Nadleśnictwo Pińczów od kilku lat prowadzi regularne działania związane z czynną ochroną przyrody w ramach Kompleksowego projektu ochrony gatunków i siedlisk przyrodniczych na obszarach zarządzanych przez PGL Lasy Państwowe realizowane ze środków pozyskanych z Unii Europejskiej. Dzięki systematycznemu usuwaniu pojawiających się spontanicznie odrośli drzewek i krzewów udaje się utrzymać wciąż liczne populacje roślin stepowych oraz storczyków. Niezwykle spektakularny efekt tych prac można było zobaczyć tej wiosny, kiedy to zakwitły setki okazów storczyków purpurowych, zaś murawy mieniły się żółtą barwą miłków wiosennych oraz bielą zawilców wielkokwiatowych.

Jelonek rogacz - skarb PonidziaPostulaty powiększenia rezerwatu pojawiały się już w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Wydzielenia leśne włączone do terenu rezerwatu stanowią bowiem ostoję dość silnej liczebnie populacji jelonka rogacza, który zasiedla występujące tutaj, prześwietlone drzewostany dębowe. Dzięki nieformalnym działaniom leśników prowadzonym od wielu lat, udało się utrzymać i wzmocnić udział dębu w składzie drzewostanów, a także zachować okazy wiekowych dębów. Regularnie badania entomologiczne prowadzone w tym miejscu wskazują, że populacja jelonka rogacza jest stabilna, zaś utrzymanie właściwych warunków siedliskowych sprawi, iż tereny rezerwatu przyrody Polana Polichno będą wciąż stanowiły jedną z ważniejszych ostoi tego gatunku w Polsce.

Ogromne znaczenie w powodzeniu działań z zakresu ochrony przyrody ma współpraca pomiędzy różnymi instytucjami i organizacjami, stąd na terenie Ponidzia realizowanych jest wiele wspólnych projektów, w szczególności ze Świętokrzyskim i Nadnidziańskim Zespołem Parków Krajobrazowych. Dodatkowo mają one ogromne znaczenie dla edukacji przyrodniczej.

Należy pamiętać o tym, że na terenie rezerwatów przyrody obowiązują określone przepisami prawa zakazy, których celem jest zachowanie cennych elementów przyrody.


Nagroda Świadek Historii dla RDLP w Radomiu

28 czerwca w Krakowie Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu odebrała nagrodę Świadek Historii. Tytuł i nagroda zostały przyznane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie, która swoim zasięgiem obejmuje teren województw małopolskiego i świętokrzyskiego. Radomska dyrekcja Lasów Państwowych znalazła się wśród 6 laureatów IX edycji nagrody Świadek Historii.

Świadek Historii to nagroda przyznawana instytucjom, organizacjom i osobom fizycznym szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii narodu polskiego oraz wspierających działania dotyczące edukacji historycznej, naukowe i wydawnicze IPN. Nagroda ma charakter honorowy. Przyznaje ją kapituła, której przewodniczy prezes IPN. Wnioskodawcą może być instytucja, organizacja lub osoba fizyczna. W tym roku do Oddziału IPN w Krakowie złożono 40 wniosków. O przyznanie nagrody dla RDLP w Radomiu wnioskowała Delegatura IPN w Kielcach.

W tym roku w związku z obostrzeniami związanymi z utrzymującym się stanem pandemii ogłoszenie werdyktu Kapituły Nagrody miało inną niż co roku formułę. O przyznaniu nagród poinformował dyrektor oddziału IPN w Krakowie dr hab. Filip Musiał podczas konferencji prasowej on-line, która miała miejsce 21 grudnia 2020 roku w Centrum Edukacyjnym „Przystanek Historia” IPN w Krakowie.

Relacja IPN z uroczystości wręczenia nagrody Świadek HistoriiUroczystość wręczenia nagrody odbyła się 28 czerwca br. w ogrodach Muzeum Archeologicznego w Krakowie. W uroczystości udział wzięli laureaci, osoby zgłaszające oraz goście honorowi. Wydarzenie otworzył dyrektor Oddziału krakowskiego IPN dr hab. Filip Musiał, witając gości, wśród których obecni byli również Laureaci tej nagrody z poprzednich edycji. Następnie głos zabrał prezes IPN dr Jarosław Szarek, który podziękował każdemu z odznaczonych za ich wkład w patriotyczne działania, ale również za działalność na rzecz rozpropagowywania historii i miłości do ojczyzny. Przed każdym wręczeniem wyemitowana była laudacja – film o uhonorowanych autorstwa Dariusza Walusiaka. Wręczono medale, pamiątkowe legitymacje i dyplomy. W imieniu Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu nagrodę odebrał Marek Szary, zastępca dyrektora ds. ekonomicznych i rozwoju. Po odznaczeniach głos zabrała Monika Kolasa, dyrektor Biura Wojewody Małopolskiego, która odczytała list napisany specjalnie na tą uroczystość przez Łukasza Kmitę, Wojewodę Małopolskiego. Przemówił także jeden z uhonorowanych Jacek Smagowicz, który we wzruszających słowach podziękował za nagrodę. Uroczystość zakończył koncert Krzysztofa Korbana, wykonując na akordeonie pieśni patriotyczne.


 

Zasługi i osiągnięcia RDLP w Radomiu, które spowodowały że została zgłoszona do nagrody podsumował podczas ogłoszenia werdyktu dr hab. Filip Musiał. To łączenie dbałości o przyrodę z kultywowaniem dziedzictwa historycznego. Dostrzeżona została organizacja i współorganizacja uroczystości upamiętniających wydarzenia historyczne m.in. na Wykusie w Górach Świętokrzyskich i w Michniowie (teren zarządzany przez Nadleśnictwo Suchedniów). O przyznaniu nagrody zdecydowały też projekty edukacyjne realizowane przez RDLP w Radomiu takie jak m.in. „Las historii. Czy wiesz, że?” – strona internetowa i aplikacja mobilna poświęcone miejscom pamięci narodowej na terenie 23 nadleśnictw. Znaczenie miały też inicjatywy realizowane wspólnie z organizacjami patriotycznymi takie jak utworzenie w byłej osadzie leśnej Klepacze na terenie Nadleśnictwa Starachowice Izby Partyzanckiej im. Generała Antoniego Hedy-Szarego i Izby Leśnej.

W zasięgu działania RDLP jest ponad 460 obiektów upamiętniających wydarzenia historyczne (cmentarze, mogiły, pomniki, krzyże i inne obiekty z okresu powstania styczniowego, I i II wojen światowych, okresu powojennego, upamiętniające postacie zasłużone, a także inne miejsca historyczne). – Jeden z naszych poprzedników, kolegów leśników nasze lasy nazwał lasami nasiąkłymi krwią. Tu odbywały się walki, tu ginęli ludzie, i tutaj w te lasy wsiąkała polska krew – przypomniał Piotr Kacprzak, zastępca dyrektora RDLP w Radomiu. – Bardzo często w przedwojennych aktach osobowych znajduje się jedna karteczka i jedno zdanie: Proszę o zwolnienie mnie z obowiązków służbowych celem wstąpienia do armii polskiej. Kartkę zostawia gajowy, zostawia pracownik biura dyrekcji, zostawia pracownik nadleśnictwa i idzie do punktu poborowego. Ojczyzna to groby i ziemia (…) Nam dano ten teren do gospodarowania, ale nie tylko w leśnym charakterze, ale i w aspekcie dbania o historię tego regionu, która z kolei jest historią naszego kraju, o tym musimy pamiętać i takie przesłanie przekazywać kolejnym pokoleniom.

W gronie tegorocznych laureatów znaleźli się także dr Maria Żychowska – harcerka, historyk, archiwistka, wieloletni kierownik oddziału Archiwum Państwowego w Tarnowie, ppłk dr Janusz Kamocki „Mamut” – jeden z głównych inicjatorów budowy pomnika AK w Krakowie, ppłk Janusz Sermanowicz „Dyzma”, urodzony w Skarżysku-Kamiennej, żołnierz podobwodu AK Skarżysko-Kamienna, który przez szereg lat pracował, jako leśnik w leśnictwie Majków, Jacek Smagowicz, który wchodzi w skład Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy krakowskim oddziale IPN oraz Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej ds. działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych w Krakowie, Jerzy Giza, nauczyciel, dyrektor Zespołu Szkół Społecznych nr 1 w Krakowie, publicysta historyczny i działacz społeczny. W 2017 roku nagrodę otrzymało m.in. Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej „Ponury” – „Nurt”, z którym współpracują leśnicy m.in. organizując uroczystości na Wykusie.

Film laudacyjny o zasługach RDLP w Radomiu, realizacja Dariusz Walusiak


WIOSENNE PRAKTYKI NA TERENIE SZKÓŁKI LEŚNEJ W NIEKŁANIU

W ramach praktycznej nauki zawodu Gospodarstwo Szkółkarskie w Niekłaniu Wielkim na przełomie maja/ czerwca br. odwiedzali uczniowie Technikum Leśnego im. Romana Gessinga w Zagnańsku.

Zgodnie z programem wiosennych praktyk młodzież zapoznała się z metodami hodowli sadzonek drzew leśnych, zobaczyli jak wygląda wyjmowanie i przygotowywanie sadzonek do wysadzenia podczas odnowień i zalesień, a także poznali techniki siewu nasion oraz metody szkółkowania sadzonek.

Ponadto uczniowie zapoznali się także z wybranymi zagadnieniami z nasiennictwa i selekcji drzew leśnych, które omówiono w terenie na plantacyjnej uprawie nasiennej modrzewia oraz  w wyłączonych drzewostanach nasiennych.


Koncert na powitanie lata

W niedzielę 20 czerwca na zaproszenie Urzędu Miejskiego w Stąporkowie, uczestniczyliśmy w wydarzeniu „Koncert na powitanie lata” zorganizowanym na terenie MGOKiS w Stąporkowie.

Wszystkie atrakcje przygotowane dla mieszkańców gminy Stąporków odbyły się na placu przy Amfiteatrze w Stąporkowie.

Były gry, zabawy, występy artystyczne. Podczas tego upalnego dnia najmłodsi mogli się schłodzić pod prowizorycznymi fontannami wodnymi, które tworzyli dla nich druhowie z okolicznych jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej.

Na miejscu zorganizowano też stoisko profilaktyczne Komendy Powiatowej Policji w Końskich, gdzie każdy mógł dowiedzieć się choćby o tym jak bezpiecznie zachowywać się w wakacje, czy nad wodą.  Na placu przy Domu Kultury funkcjonowała także bezpłatna strefa dmuchańców.

Nadleśnictwo Stąporków przygotowało stoisko na którym zainteresowanym przekazywaliśmy wiedzę o mieszkańcach lasu i praktyczne wskazówki dotyczące bezpiecznego pobytu w lesie.

Nie zabrakło również konkursów realizowanych przez Nadlesnictwo Stąporków oraz Koła Gospodyń Wiejskich z nagrodami w których chętnie brali udział zarówno dzieci jak i dorośli.


Wyrwij się z miasta do lasu dzięki czaswlas.pl

Ponad 17 tys. obiektów turystycznych Lasów Państwowych: miejsc biwakowania i kempingów, ośrodków wypoczynkowych i kwater, szlaków pieszych, rowerowych i konnych, a także parkingów, punktów widokowych i innych atrakcji we wszystkich zielonych zakątkach kraju można znaleźć w nowej odsłonie serwisu czaswlas.pl, leśnego przewodnika turystycznego.

Dzięki stworzonemu przez Lasy Państwowe serwisowi czaswlas.pl każdy może w prosty sposób zaplanować wypoczynek z przyjaciółmi lub rodziną na łonie natury w ulubionym zakątku Polski. – Jedną z trzech funkcji lasów jest udostępnianie ich społeczeństwu. Nowa odsłona naszego serwisu turystycznego jest realizacją tej funkcji. Chcemy ułatwić Polakom - zamkniętym z powodu pandemii przez wiele miesięcy w domach - wyrwanie się z pełnych betonu, hałasu i smogu miast, by mogli odpocząć w bliskości przyrody korzystając z infrastruktury turystycznej, którą dla nich tworzymy – mówi Józef Kubica, p.o. dyrektora generalnego Lasów Państwowych. - Liczymy też, że więcej osób doceni urodę polskich lasów i pracę dbających o nie leśników – dodaje.

W serwisie czaswlas.pl za pomocą prostej wyszukiwarki, zintegrowanej ze szczegółową mapą, można szybko i łatwo znaleźć, np:

  • parkingi lub miejsca postoju, gdzie najwygodniej będzie zostawić samochód;
  • szlaki turystyczne: piesze, rowerowe lub konne, które zapewnią po drodze najpiękniejsze widoki i najwięcej atrakcji;
  • ścieżki edukacyjne lub historyczne, przejście którymi dostarczy także nieco wiedzy;
  • punkty widokowe, które mogą być celem wyprawy;
  • miejsca biwakowania lub wiaty turystyczne, które pozwolą po drodze nieco odpocząć, a często też rozpalić ognisko czy skorzystać z toalety.

Osoby planujące dłuższy pobyt w lesie mogą dzięki czaswlas.pl zapoznać się także z bazą noclegową Lasów Państwowych. Oferujemy setki miejsc w ośrodkach wypoczynkowych, szkoleniowo-wypoczynkowych i kwaterach myśliwskich, a także pokoje gościnne. Miłośnicy nocowania pod gołym niebem mogą rozbić namiot na jednym z kilkunastu pół biwakowych, kempingów lub w wyznaczonych miejscach biwakowania.

Na stronach leśnego przewodnika turystycznego można dowiedzieć się o usytuowaniu obiektów, możliwościach dojazdu, rodzaju i standardzie usług, wyposażeniu oraz okolicznych atrakcjach turystycznych. Użytkownik może ocenić obiekt i podzielić się opinią z innymi użytkownikami serwisu.

Opisy ponad 17 tys. obiektów oraz ich zdjęcia są na bieżąco aktualizowane.

Dla osób, które lubią gotowe propozycje spędzenia czasu zostały przygotowane „Pomysły na wyprawy”. Są to plany weekendowych wypraw z wykorzystaniem obiektów dostępnych w portalu czaswlas.pl. Każda z wypraw została przygotowana z myślą o konkretnej grupie użytkowników, np. chcących spędzić czas aktywnie, interesujących się historią czy tych, którzy wolą skupić się na obserwacji przyrody.

W serwisie czaswlas.pl można znaleźć także porady, których przestrzeganie sprawi, że czas spędzony w lesie będzie bezpieczny zarówno dla nas, jak i dla otaczającej nas przyrody.

A ci, którzy z jakiegoś powodu nie mogą wybrać się do lasu, mogą posłuchać na czaswlas.pl jego odgłosów dzięki Leśnej strefie relaksu.


PIKNIK RODZINNY W ODROWĄŻU

W dniu 20.06.2021r na zakończenie roku szkolnego odbył się pełen atrakcji piknik rodzinny pod hasłem „Edukacja i chrześcijańskie wychowanie dla silnej rodziny” zorganizowany przez Katolicką Szkołę Podstawową im. Matki Bożej Wychowawczyni w Odrowążu.

Oprócz licznych występów artystycznych dla rodziców i opiekunów został wygłoszony wykład przez Pana dr. Hab. Dariusza Adamczyk prof. Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie  pt. „Wartościowe wychowanie – wartościowe życie”.

Ponadto zaprezentowano gromadę ze Stowarzyszenia harcerstwa Katolickiego „Zawisza” Stowarzyszenia Skautingu Europejskiego, który swą działalność zamierza kontynuować także przy Katolickiej Szkole Podstawowej w Odrowążu od września 2021 roku.

Nadleśnictwo Stąporków włączyło się w organizację wydarzenia wystawiając swoje stoisko promocyjne podczas trwania festynu.  Dzieci i młodzież mogli przy nim wziąć udział w licznych konkursach z nagrodami, sprawdzić swoją wiedzę na temat lasu i przyrody oraz zadać pytanie leśnikowi na temat jego pracy w lesie. W ramach promocji Nadleśnictwa zostały rozdane foldery o tematyce przyrodniczej oraz  sadzonki modrzewia. Stoisko cieszyło się dużym zainteresowaniem zarówno wśród dzieci i dorosłych.

Dzięki uprzejmości Koła Łowieckiego „Sylwan” uczestnicy imprezy mogli skosztować pieczonego dzika, natomiast Panie z Koła Gospodyń Wiejskich przygotowały liczne, smaczne potrawy oraz słodkie ciasta i desery, którymi nieodpłatnie częstowały zgromadzonych.  Piknik przebiegał w miłej rodzinnej atmosferze.


Uroczystości na Wykusie

12 czerwca polana na Wykusie znów ożyła w duchu etosu Armii Krajowej. Tradycyjnie organizację wydarzenia wspierali leśnicy, w szczególności Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu oraz nadleśnictwa Suchedniów, Starachowice i Daleszyce.

Uroczystości zostały zorganizowane przez Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej Ponury-Nurt oraz Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej Obwód Świętokrzyski przy wsparciu innych instytucji i organizacji, w tym Nadleśnictwa Suchedniów, na którego terenie położony jest Wykus.

Na tę okazję list okolicznościowy przesłał Minister Edward Siarka, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Pełnomocnik Rządu ds. Leśnictwa i Łowiectwa.

Renowacja WykusuNa historyczną polanę przybyli parlamentarzyści, przedstawicieli instytucji rządowych, samorządowych, służb mundurowych, środowisk kombatanckich, strzelców, harcerzy, grup rekonstrukcyjnych i szkół oraz społeczność lokalna. Tradycyjnie w uroczystościach wzięli udział leśnicy, w tym Piotr Kacprzak i pracownicy RDLP w Radomiu oraz nadleśniczowie wraz z pracownikami i inni leśnicy z terenu nadleśnictw RDLP w Radomiu. Wśród kilkunastu pocztów sztandarowych obecny był także sztandar radomskiej dyrekcji LP, który prezentowali pracownicy z Nadleśnictwa Skarżysko.

Spotkanie na Wykusie rozpoczęło się od polowej mszy świętej w intencji Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurta” i jego żołnierzy. „Nurt” pochowany został na polanie, takie było jego życzenie. Liturgię celebrował kapelan Garnizonu Kielce ks. ppłk Grzegorz Kamiński.

Zakończeniem uroczystości było wręczenie Policyjnej Honorowej Odznaki Zasługi im. Jana Piwnika „Ponurego”, Apel Poległych oraz złożenie kwiatów pod kapliczką partyzancką z obrazem Matki Boskiej Bolesnej z umieszczonymi na jej ścianach 123 pseudonimami poległych żołnierzy.

Spotkaniu na Wykusie towarzyszyły także inne wydarzenia, tj. 11 czerwca uczczono 30. rocznicę nadania imienia i wręczenia sztandaru Szkole Podstawowej w Wielkiej Wsi im. Świętokrzyskich Partyzantów AK oraz odbył się wieczór pieśni partyzanckiej i patriotycznej w wykonaniu dzieci oraz młodzieży przy Ławeczce „Halnego” w Starachowicach. W niedziele uroczystości odbyły się w Wąchocku. Rozpoczęła je prelekcja na temat weteranów AK na zachodnim pograniczu (1945-1948) dr. Marka Jedynaka z Delegatury IPN w Kielcach w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury w Wąchocku. Tego dnia odbyła się także msza św. w intencji płk. „Ponurego” i jego żołnierzy w Opactwie Cystersów oraz defilada pod pomnik płk. „Ponurego”.

Dowiedz się więcej o Wykusie*****

W okresie II wojny światowej w rejonie obecnego rezerwatu przyrody Wykus stacjonowali partyzanci. Swój obóz zorganizował tu mjr Jan Piwnik „Ponury", dowódca świętokrzyskich zgrupowań partyzanckich AK. Niemcy w 1943 r. trzykrotnie organizowali obławy na Wykusie. Z dwóch, które miały miejsce 20 lipca i 17 września 1943 r., zgrupowania partyzantów wyszły zwycięsko, zadając napastnikom znaczne straty. Trzecia obława położyła kres działalności obozowiska Wykus. Ku czci poległych w walce o Ojczyznę, w miejscu dawnego obozu, 15 września 1957 r. odsłonięto kapliczkę z obrazem Matki Boskiej Bolesnej. Z czasem na jej ścianach umieszczono 123 pseudonimy poległych żołnierzy. Kapliczka otoczona jest murem, na którym obecnie zamontowano kilkaset tabliczek z nazwiskami żołnierzy zgrupowań „Ponurego" i „Nurta". Każdego roku, w drugą sobotę czerwca, na Wykusie organizowane są uroczystości upamiętniające poległych żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury".

 

 


Wyniki badań wody ze źródełka w Niekłaniu Wielkim

Nadleśnictwo Stąporków przekazało do badań próbkę wody ze źródełka znajdującego się w Niekłaniu Wielkim nieopodal szkółki leśnej.

Wyniki badań, Nadleśnictwo Stąporków zamieszcza poniżej w załączeniu

Renowacja Wykusu

Wykus to miejsce szczególne w skali kraju, niezwykłe za sprawą dziedzictwa historycznego, położone na terenie Nadleśnictwa Suchedniów. W ramach ministerialnego programu „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju” wykonano renowację kompleksu miejsc pamięci żołnierzy Armii Krajowej na Wykusie.

Co roku w drugą sobotę czerwca odbywają się tu uroczystości w duchu etosu Armii Krajowej. Uczestniczą w niej parlamentarzyści, przedstawicieli instytucji rządowych, samorządowych, służb mundurowych, środowisk kombatanckich, strzelców, harcerzy, grup rekonstrukcyjnych i szkół oraz społeczność lokalna, dla których ważna jest pamięć o walce o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Prace remontowe zrealizowano z inicjatywy Miasta Gminy Bodzentyn, Stowarzyszenia Siekierno Nasza Ojczyzna oraz Nadleśnictwa Suchedniów. Wniosek złożono w ramach konsultacji ze Środowiskiem Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej „Ponury”-„Nurt”. Fundusze w wysokości prawie 30 tys. zł Gmina Bodzentyn otrzymała z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju”, którego celem jest wspieranie samorządów w opiece i dbaniu o najważniejsze miejsca pamięci narodowej. Sumarycznie realizacja całości zadania wyniosła blisko 40 tys. zł.

W wyniku przeprowadzonych prac odnowiono ogrodzenie i cztery mogiły żołnierzy Armii Krajowej (Ludmiły Bożeny Stefanowskiej ps. „Zjawa”, Mariana Cieśli ps. „Mietek”, Tadeusza Lange ps. „Szyling”, grupy Jana Kosińskiego ps. „Jacek”), pomnik żołnierzy Grupy Warszawskiej, odnowiono krzyże, dach nad ołtarzem polowym, wokół kapliczki położono kostkę brukową. Oczyszczono elementy betonowe i kamienne. Naprawiono mostki, kładki, barierki oraz umieszczono tabliczki informacyjne.

Rezerwat Wykus ustanowiono w celu ochrony wielogatunkowych zbiorowisk roślinnych i dla zachowania w niezmienionej formie terenu zgrupowania oddziałów partyzanckich mjr Jana Piwnika „Ponurego".

W okresie II wojny światowej w rejonie obecnego rezerwatu przyrody stacjonowali partyzanci. Swój obóz zorganizował tu mjr Jan Piwnik „Ponury", dowódca świętokrzyskich zgrupowań partyzanckich AK. Niemcy w 1943 r. trzykrotnie organizowali obławy na Wykusie. Z dwóch, które miały miejsce 20 lipca i 17 września 1943 r., zgrupowania partyzantów wyszły zwycięsko, zadając napastnikom znaczne straty. Trzecia obława położyła kres działalności obozowiska Wykus. Ku czci poległych w walce o Ojczyznę, w miejscu dawnego obozu, 15 września 1957 r. odsłonięto kapliczkę z obrazem Matki Boskiej Bolesnej. Z czasem na jej ścianach umieszczono 123 pseudonimy poległych żołnierzy. Kapliczka otoczona jest murem, na którym obecnie zamontowano kilkaset tabliczek z nazwiskami żołnierzy zgrupowań „Ponurego" i „Nurta". Każdego roku, w drugą sobotę czerwca, na Wykusie organizowane są uroczystości upamiętniające poległych żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury".